Stervende zwanen

Nee, niet meteen wegclicken! Ik ga het maar heel even over die blauwe luchtbusmaatschappij hebben. Ergens onderin. Er zijn genoeg andere frustraties die een column kunnen vullen.

Als ondernemer heb ik het nog best druk, maar het is geen business as usual. We zijn vooral bezig om de herstart van de locaties voor te bereiden, onze medewerkers te informeren over veranderende werkwijzen en gesprekken te  voeren met opdrachtgevers over de contractuele consequenties. Stiekem stonden we te trappelen om weer te beginnen. Misschien naïef, maar waarom niet langzaamaan op 50% opstarten? Maar de boodschap van Rutte was dinsdag even duidelijk als teleurstellend: nog niet!

Ik zal eerlijk zijn; het viel me vies tegen. Als risico-(onder)nemer durfde ik het best aan. Mijn medewerkers hebben na een paar weken niets doen ook weer zin en zijn al blij als ze een dagje mee mogen draaien bij ons zusje Australian. Daar komen we handjes tekort omdat met name chocolade bij uitstek geschikt is om troost te geven. En dus blijven de bestellingen binnenkomen. Maar ik wil ook weer broodjes, soep, salades en smoothies verkopen! Gewoon, ons vak uitoefenen.

Er waren heel veel bedrijfstakken teleurgesteld en ik snap het. Hard gewerkt aan ingewikkelde protocollen, bedrijfsruimtes aangepast, likje verf hier en daar en hulpmiddelen ingekocht. De meeste bedrijven hebben hun eerste bijdrage van het NOW-Noodfonds binnen en snappen nu dat die 90% van (k)Wiebes in de praktijk niet boven de 60% komt. Dus moet er snel weer omzet binnen komen, ook al is het nog niet de helft van vroeger. Maar de kabinetskeus is: gezondheid boven economisch belang. Dat snapte ik in het begin van de uitbraak. Maar daar ben ik het nu mee oneens. Het moet ook niet andersom, maar in balans. Naast elkaar.

Kijk, ik ben realist genoeg om te weten dat het Corona-virus tot ver in 2021 een grote rol blijft spelen in onze samenleving. En ik denk ook niet dat injecteren met chloor een slimme oplossing is. Vroeger, toen wij nog weleens naar Spanje gingen en dan een groen zwembad aantroffen, kreeg het water een chloorshock. Gewoon bam, een overdosis erin. Maar de eerste 48 uur bleef ik er dan wel uit. Een keer was ik te gretig. Het gevolg? Jeukende huid, duizelig, Dracula-ogen en een roodgloeiende eikel. Ik denk dat Trump al een keer een chloor-shock heeft ingenomen, gezien zijn hilarische uiterlijk.

Het was te verwachten dat half MKB Nederland, net als ik, hoopte dat we weer aan de bak mochten. Omdat bedrijven elke maand 20 tot 40% verlies draaien, ondanks het Noodfonds. M.a.w.: op elke € 10.000,- (gemiste) omzet, €2000 tot € 4000,= verlies en dus meer schuld. Hoe groot of klein je ook bent, je bent zo door je reserves heen. En als je al extra kunt lenen bij de bank, moet je serieus nadenken of de condities (garantstelling, borg, persoonlijke aansprakelijkheid) wel verstandig zijn.

Tenzij je KLM heet. In goede jaren keer je prachtige dividenden uit, bij elk zuchtje tegenwind (gebeurt best vaak in de lucht..) roep je om hulp. En wij moeten vooral blijven geloven dat we niet zonder KLM kunnen en dat Schiphol alleen van de KLM kan leven. En dus trekken we de knip. Net als in 2008 na de bankcrisis. Toen moesten we ook bijspringen. Er wordt gezegd dat KLM “too big to fail” (te groot om te laten omvallen) is. Wat een kul. De beurswaarde van het bedrijf is €2 miljard. Dan is een EXTRA krediet/lening van € 4 miljard toch waanzin? Twee keer de beurswaarde als lening? Hoeveel leningen hebben ze al open staan? KLM zal ook niet de koploper in duurzaamheid worden. En ze lappen ze alle fatsoennormen aan hun laars. Tot nu toe.

Ik gun elk van de 31.000 KLM-medewerkers zijn goedbetaalde baan. Maar er gaan nog veel meer werklozen ontstaan als de motor van de economie, met name het MKB, steeds vaker blijft haperen. Alleen al In de Amsterdamse horeca gaan naar verwachting 50.000 banen verloren. Het is een slagveld aan het worden met heel veel stervende zwanen. Ik ben bang dat volgende maand, als ook de vakantiegelden betaald moeten worden, veel bedrijven besluiten om te stoppen. Misschien willen ze nog wel verder, maar is hun potje leeg. En zijn ze niet “Too big to fail”.

Bordj El Bahri, zomer 2022.

Slurpend door een bamboe rietje geniet ik van mijn groene ijsthee. Langzaam verdwijnt de paprikarode zon in de Mediterranée. Een koel briesje neemt Marion mee uit de branding naar onze eigen strandzone. Nooit gedacht dat ik Spanje zou inruilen voor… de costa van Algerije!

Het is al de tweede vakantie die we aan de overkant van Europa doorbrengen. Na het wegvallen van de subsidie was het binnen één maand over voor die blauwe Zwaan. Je kunt nu met Cor en Don naar Noord-Afrika, met een extra Aso-Taks van € 150 enkele reis p.p. Het vliegveld van Girona, ooit onze tweewekelijkse bestemming, is een aluminium recycling bedrijf geworden voor alle overtollige vliegtuigen. Het is, naast de biologische Serrano hamboerderij Don Corrupto, nog de enige industrie in de regio. In Lloret en Blanes zitten alle flats vol met Nijlgansen, die door de kapotte ramen naar binnen vliegen. Hun gekmakende gakgeluid is tot in Barcelona te horen.

Vorig jaar ging de nieuwe E.E.G.-regel in dat je nog maar 2x per jaar mag vliegen. Verder ben je verplicht in je eigen land te blijven voor vakantie. Om bij ons huis in Duitsland te komen, moet  ik elke dag aan de grens via een spray-tunnel met desinfectiemiddel naar mijn andere auto om de laatste 8 kilometer naar huis te rijden. We willen graag weer in Nederland gaan wonen, maar het hoogste bod op unsere Deutsche EinfamilieWohnung mit hervorragende Garten, tolles Aussicht und gemütliche Nachbarn is € 13.524,=. Best weinig…

We hebben Rosamar geschonken aan Ibrahim en zijn matties. De hele achtertuin staat vol met leuke plantjes, die gretig aftrek vinden bij de totaal verweesde Catalaanse bevolking. Lurkend aan pretstickjes komen ze apathisch de dagen door, tot ze op de 23e van de maand weer het Rutte-solidariteits-pakket mogen ophalen: 10 kilo aardappelen, 2 pakjes boter, 2 bosjes tulpen en 1 hele plofkip. Typisch Hollandse actie: geen geld, maar wat we aan producten teveel hebben, weggeven en dan op de borst kloppen. Maar ja, na 18 maanden Eurobonds, hulpsteun, EU-subsidies en miljarden schenkingen hadden de Chinezen de Europese Bank voor een prikkie opgekocht. En meteen opgeheven.

Iedereen vraagt zich af waar het fout is gegaan en óf het anders had gekund. De parlementaire enquête onder leiding van het kersverse 2e kamerlid Dries Roelvink is een triest moddergevecht geworden. Het demissionaire kabinet, het RIVM, de ministeries, GG&GD, FNV en NCO/NCW: iedereen gaf elkaar de schuld. Maar eigenlijk was er maar één conclusie: we kregen het virus er niet helemaal onder en uit angst bleef alles op slot. Een catastrofale keuze, want economisch gezien is Nederland helemaal onderuit gegaan. Verkrampt bleven we maar 1,5 meter afstand houden, er werden miljoenen boetes uitgedeeld, de jeugd was gaan muiten en alle menselijkheid was uit onze maatschappij verdwenen. De zo toegejuichte saamhorigheid was omgeslagen in kil egoïsme.

De eerste maanden na de uitbraak konden we soms nog lachen om de rare nieuwe regels in winkels en horeca. Om de looproutes, de pijlen op de grond, bordjes met rare teksten en het verplichte wagentje voor 1 pak melk. Maar alle leuke dingen mochten niet: sporten, voetbalcompetitie, bioscoopje, concerten, festivals, events, terrasje pakken, kroegbezoek. Cafés, restaurants en hotels konden onmogelijk geld verdienen en gingen massaal op de fles. Wonder boven wonder had mijn catering business, na bizarre aanpassingen en een forse terugval, het overleefd. Maar niets werd meer het oude.

Algerije was één van de eerste landen dat slim inspeelde op de nieuwe werkelijkheid. Zelf was het ongeschonden uit de strijd gekomen en als je na één dag quarantaine en een Covid19-test in een barak bij het vliegveld goed werd gekeurd, kon je ongehinderd in dit immense land van je vakantie genieten. Weliswaar was het een soort van politiestaat om terrorisme en criminaliteit tegen te gaan, maar je was al dolblij om niet naar Rennesse, Texel of Zandvoort te hoeven. En geen alcohol en speklappen went. Gedurende 10 dagen…Max.

Natuurlijk is bovenstaande een zwartgallige toekomstblik, waarvan ik met heel mijn hart hoop dat hij niet uitkomt. De aankomende weken komen we in een cruciale fase. Blijven we (terecht?) gevangen in het keiharde oordeel van de experts om niet te verslappen. Of krijgen we Lebensraum? Prevaleert sociaal en economisch herstel boven gezondheidsrisico’s? Zeggen jullie het maar.

gisteren bij de Boerenbond

Een Belg, een Duitser en een Hollander komen een café binnen. Dat waren nog eens tijden..

Zo, weer een weekje Corona voorbij. Geen idee hoe lang het nog duurt, maar het begint al een beetje wennen. Het is dagelijks een rare mix tussen nieuwsupdates met sterftegetallen, aangepast werken en proberen normale dingen te blijven doen. Maar alles is anders nu.

Je merkt dat iedereen langzaamaan wil weten wat er op korte termijn gaat gebeuren. Krijgen we al een stukje vrijheid terug? Mogen we alweer naar het strand? Kinderen naar school? Tennissen? Hoe lang blijven we ons best doen om de tijdelijke regels na te leven? Gaan we straks weer typisch Nederlands doen; eigenwijs, recalcitrant, klagend over de ander, betweterig en vooral anti-autoritair. Zo staan we bekend in de wereld. Vraag maar aan Italianen of Spanjaarden.

Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te beseffen dat de naweeën van deze pandemie nog jaren voelbaar zullen zijn. In onze privé-portemonnée, met faillissementen en daardoor meer werklozen, hogere staatsschulden, veranderende ziektekosten, ga zo maar door. Het is deprimerend om op te schrijven maar wel de aanstaande werkelijkheid. Er zijn best veel geluiden dat dit een goede reset zou zijn; net op tijd, beter voor de wereld en het milieu. Maar het zal veel mensen juist armoede opleveren, vooral op plekken in de wereld waar al veel achterstand was.

Gelukkig is er een wondermiddel tegen negativiteit: Humor. En dat houdt mij wel een beetje op de been de laatste weken. Vooral via Whatsapp stroomt dagelijks een karrevracht aan ongein binnen. Flauwe grappen, scherpe teksten, subtiele links, banale foto’s, foute video’s en heel veel zelfspot. Meestal genoeg om even te lachen. En daarna door te sturen naar 5 andere diehards die ook op een beetje gein zitten te wachten.

Ik heb een vriendengroep in Malaga van 8 mannen en vrouwen die nu al 24 dagen binnen zitten. Cuarentena heet dat in Spanje en dat is echt geen Nederlands modelletje van intelligente lockdown. Politie en leger controleren overal. Je mag naar de supermarkt en apotheek voor de essentiële basis-behoeftes. Maar niet om alleen maar even een krat bier te halen, want dan heb je een bon van € 300,= te pakken. Andalusiërs leven normaal altijd buiten en wonen meestal vrij klein. Dat is zo’n opsluiting best slikken. Maar hun humor lijdt er niet onder.

Terwijl Marion ook in het weekend op haar geheime missie moet verschijnen en hele dagen de deur uit is, knap ik ons Duitse stulpje op. Het is al tijden mijn beproefde methode om stress te verminderen; fysiek zware inspanning. Deze week is dat goed gelukt, want de chocolade handel van ons business-zusje Australian ging door het dak, zo vlak voor Pasen. Naast eindeloze uren doosjes vouwen en vullen met chocolade, reed ik ook rond om bestellingen weg te brengen. In een busje met  mijn witte stofjas aan en haarnetje op zag ik er dan uit als een corpulente Siciliaanse ijscoboer die iets teveel van zijn eigen producten snoepte. Mijn ondertussen lange slonzige witte haar paste er prima bij.

Er is een redelijke kans dat Spanje tot ver na de zomer Buitenlandse toeristen gaat weren en alleen Spaans toerisme toelaat. Dan zal het zwembad van Rosamar weer veranderen in het kikkerwalhalla zoals wij het 15 jaar geleden aantroffen. Ook al onze vluchten van Ryanair zijn gecanceld. Dat vinden wij best jammer, want wij zijn in weekenden en vakanties liever in Spanje dan in unsere Heimat. Maar eerlijk is eerlijk; een tijdje minder vaak vliegen is natuurlijk een luxeprobleem, wat in het niet valt bij de nieuwe werkelijkheid. En als we straks meer moeten betalen voor vliegen, is dat eigenlijk terecht.

En dus geef ik ons ietwat verwaarloosde Deutsche Hauptwohnsitz een face-lift en klus ik me suf. Want we zullen er wat vaker zijn. Ook heb ik gisteren in de achtertuin een oefen putting-green gemaakt, om een beetje in vorm te blijven. Ik heb illegaal drie generaties mollen kaltgestellt, maar het blijft een hobbelveld. Maar ik moest vanmorgen toch lachen om het vlaggetje in hole 18.

Laten we dat blijven doen. Humor helpt om te relativeren. We zitten niet op elkaar gepakt in een vluchtelingkamp op Lesbos. Daar is 1,5 meter net genoeg voor 6 mensen.

Wees eens lief!

Zaterdagmorgen vroeg. Klaarwakker. Best jammer, want na een pittig weekje kan wat extra rust geen kwaad. Zachtjes glip ik de trap af naar beneden, op weg naar verse espresso, drie digitale ochtend-kranten en even niet ‘aan’ staan..

Uit het niets verschijnt om 07.07 uur een whatsapp-berichtje: “Goedemorgen! proficiat met je verjaardag, fijne dag!” Grinnikend lees ik verder, het overkomt mij ook wel eens. Het tweede appje beantwoord ik direct: “Joh, leuk, maar verkeerde dag.” Het antwoord binnen 1 minuut: “Oh, op LinkedIn staat dat het vandaag is.” Binnen 10 seconden heb ik op mijn LinkedIn profiel de datum veranderd, maar het is te laat. 500+ connecties hebben vroeg in de ochtend de melding ontvangen, de trein is niet meer te stoppen. Verbijsterd kijk ik naar de stroom reacties, bijna één per minuut. Ook op Whatsapp gaat het los.

Ergens heb ik de afgelopen maanden 04-04-2017 als startdatum van De Groene Artisanen gemarkeerd en waarschijnlijk aan mijn profiel gekoppeld. Kan gebeuren als je ver in de vijftig bent en het digitaal net kan bijbenen. Na twintig PB’s en Whatsapp’s begin ik er lol in te krijgen. Het gelukhormoon Endorfine neemt de regie over en geeft mij een onverwachts, maar zeer welkom geluksmomentje. Het is een beetje gênant, maar ik voel me echt jarig. Ik krijg zin in slagroomtaart!

Afgelopen week stond voor mij met name in het teken van Aandacht. Met ons MT zijn we vooral bezig om vooruit te denken en te schakelen om er straks beter voor te staan. Maar ondertussen zitten 35 van de 45 medewerkers onwennig thuis. Uit balans, zonder het vaste ritme van werk, misschien angstig en onzeker wat de toekomst gaat brengen. En ondanks de wekelijkse mail-updates aan alle medewerkers miste ik het persoonlijk contact. Woensdag heb ik de agenda leeg geveegd om iedereen persoonlijk te bellen. Godzijdank!

Het allerbelangrijkste? Iedereen is nog Corona-vrij en ook in de directe omgeving waren er geen besmettingen. Artisanen 1-Corona 0. Alle gesprekken waren positief, hartelijk en wederzijds bezorgd. Het is ook mooi te merken dat er een soort van gezamenlijke verbondenheid is om hier met elkaar uit te komen. Wat mij het meeste verbaasde, was de interesse hoe het met mij was en of het nog wel vol te houden was. Daar was ik niet op voorbereid. Het gaf een energy-boost die goed van pas komt.

Ik ben ervan overtuigd dat psychologie en sociologie ons doen en laten in deze crisis bepaalt. We kunnen  nu ineens wel milder reageren op elkaars gedrag (wees eens lief bestaat!). We houden ons  meer dan normaal aan landelijke afspraken. Er ontstaat een vanzelfsprekendheid om elkaar waar nodig te helpen. Er lag geen draaiboek “Hoe pakken we een  pandemie aan?” klaar. Het is een beetje zoals een mooi Frans gezegde: “En forgeant on devient forgeron”: al smedende wordt men smid. En ik ben misschien wel trotser dan ooit hoe we dat als Medelanders doen.

Afgelopen week heb ik het boek van Rutger Bregman ‘De meeste mensen deugen’ uitgelezen. Een dikke pil, maar hij leest makkelijk. Rutger’s schrijfstijl is beetje opdringerig en doel redenerend, maar dat mag hij gezien zijn enorme zoektocht naar bewijslast voor zijn stelling: “De meeste mensen deugen”. Er is namelijk een hardnekkige neiging om vooral de slechte kant van de mens te benadrukken. Ook in het nieuws en op Social Media zie je dat: slecht nieuws scoort, een negatieve insteek blijft langer hangen dan positieve voorbeelden. Ik kan me op dit moment meer dan ooit ergeren aan doemdenkers, stemmingmakers, droeftoeters en schreeuwerds. Zij hebben natuurlijk het recht om hun mening te verkondigen. Maar er zitten zo weinig oplossingen bij. En we hebben juist nu positieve energie nodig.

Natuurlijk moeten we niet naïef zijn. In sommige landen worden juist dit soort crises gebruikt om vrijheden in te perken, mensen monddood te maken en nog meer dwangcontrole uit te oefenen. De voorbeelden van Big Brother Is Watching You komen dagelijks voorbij. Maar in deze crisis moeten we misschien even slikken om straks onze waardes weer te blijven verdedigen. En zullen we dan nog steeds aardig en lief voor elkaar blijven, met minder vooroordelen en scherpe tegenstellingen?

Met andere woorden: Wees eens lief! Dat waren jullie gisteren ook voor mij. Tot volgende week!

Zoete dadels

Tot mei vorig jaar schreef ik wekelijks een column. Zes jaar lang, elke zondagochtend. Meestal over alledaagse persoonlijke dingen, zelden over mijn zakelijke besognes. Het was een uit de hand gelopen hobby, welke mij hielp om mijn hart en mijn hoofd te luchten. Maar deadline stress op zondagmorgen past niet bij een hobby. Toen was het klaar..

Afgelopen week voelde ik voor het eerst weer de neiging om van mij af te schrijven. Dit keer over de impact van Corona, maar dan vooral vanuit de invalshoek als ondernemer. Want niemand had half februari kunnen bedenken waar we nu als samenleving zouden staan. Diegene die anders beweert mag mij laten zien hoeveel hij dan verdiend heeft door op de beurs turbo short te gaan.

De eerste twee maanden van 2020 waren top. Alle nieuwe cateringlocaties begonnen goed te draaien, er zaten er nog een paar in de pipeline, de ratio’s klopten t.o.v. begroting. Na de plotse start in 2017 was de startup fase soepel aan het overgaan naar solid business. De snelle groei  in de eerste jaren had natuurlijk cash flow stress gegeven, maar we waren in rustigere wateren beland.

Ondernemen doe je zelden alleen, maar bijna altijd met goede en enthousiaste medewerkers. In ons MT is het een goede mix van verschillende karakters, die elkaar aanvullen en soms ook tegenspreken. Zoals het hoort, want van ja-knikkers word je niet beter of scherper. En ondanks de verplichte overname van medewerkers bij nieuwe contracten lukte het om iedereen goed aan boord te krijgen. So far, so good..

Op 5 maart jl. had ik een geweldige reünie van mijn Mastercourse Foodservice uit 2008. Veertien ervaren rotten uit onze business kwamen eindelijk weer bij elkaar. Om kennis en ervaring te delen, best practices en big failures toe te lichten en vooral kwetsbaarheid te durven tonen. Er was één rode draad: bijna iedereen had een tik op de neus gehad. Zakelijk en soms ook privé. Het was ook de middag van de one-liners: “soms ben je gewoon te bang”, “alleen van je nederlaag kun je groeien”, “what doesn’t kill you, makes you stronger”.

Één wijze les van een studiegenoot/ondernemer die midden in een crisis twee bedrijven in elkaar moest vlechten bleef mij het meeste bij: Maak met je MT elke dag een TO DO-lijst die op dezelfde dag afgehandeld moet worden. Want daarna kun je met een “opgeruimd” gevoel aan een nieuwe dag beginnen. De one-liner die erbij hoort is eigenlijk: Survival of the Fastest. Hij komt nu goed van pas.

Met ons bedrijf De Groene Artisanen werd het een week later razendsnel duidelijk dat het in de catering helemaal mis zou gaan. De eerste locaties gingen dicht, sommige bleven beperkt open, de omzet viel voor 70% weg. Het crisis-management kon beginnen. En dat begint eigenlijk altijd hetzelfde: rustig en kalm blijven, knopen doorhakken, plan maken voor de korte termijn én voor de lange termijn.

Maar vooral open en eerlijk zijn naar je medewerkers. Dat laatste kost op dit moment 50% van de dagelijks beschikbare tijd. Mensen zijn ongerust: “krijg ik mijn salaris wel, wat gebeurt er met mijn uren, mag ik me ziek melden, gaan wij of onze klant failliet?” enz. enz. Ik heb ervoor gekozen om wekelijks iedereen te updaten per mail en daarnaast bijna met  iedereen mondeling en individueel te spreken of te bellen. En zorgen dat ze de 25e maart op tijd hun salaris krijgen: dat is het beste signaal.

Maar daarnaast moeten we als MT vooral ook verder vooruit kijken. Er is nu ook tijd om de puntjes op de ï te zetten, de dashboards te verbeteren, nieuwe kassa’s uit te rollen, salestrajecten voor te bereiden, financiële ruimte te creëren om een paar maanden vooruit te kunnen. Natuurlijk heeft de overheid ruimhartige regelingen aangekondigd, maar wanneer en hoe ze beschikbaar worden is nog niet duidelijk. En het is zo weer 25 april voor een nieuwe ronde salarissen voor 45 medewerkers. Voor mij weegt die verantwoordelijkheid als werkgever het zwaarst.

Zelf heb ik zakelijk al veel ups-and-downs meegemaakt. Die ervaring helpt om nu de rust te bewaren, logisch te blijven nadenken en vooruit te blijven kijken. Goed slapen helpt. Humor ook.

Vandaag las ik een mooie Marokkaanse levenswijsheid: ‘Als je een probleem hebt, kijk naar de palmboom die doorbuigt onder wind. Hij veert altijd terug en dan geeft hij vrucht. Zoete dadels.’

Tot binnenkort!